Genes, Development And Behavior
Department of Translational Neuroscience
Utrecht, The Netherlands

BACHELOR / UNDERGRADUATE TEACHING 

 

Biomedische Wetenschappen

 

Introductie Neurowetenschappen
BA jaar 1
Coördinator: Martien Kas

Onze hersenen zijn een complex orgaan dat ingewikkelde, maar ook simpele zaken voor ons regelt. Een mooi voorbeeld van de complexiteit van ons brein is het lezen van deze tekst, want er gebeuren verschillende dingen gelijktijdig: signaal transductie (wat je leest met je ogen wordt vertaald in electrische activiteit), cognitie (je herkent letters en woorden), plasticiteit (je onthoudt wat je leest) en gedrag (als je klaar bent met de bladzijde sla je deze om). In deze cursus zal een eerste inzicht gegeven worden in de werking van dit complexe orgaan. Dit gebeurt door middel van een aantal voorbeelden uit de praktijk. Bijvoorbeeld: het beïnvloeden van de elektrische activiteit in de hersenen door middel van Deep Brain Stimulation (DBS) en het gebruiken van elektrische activiteit voor computer-brain interfaces. DBS is een techniek waarbij heel fijne elektroden in het brein van een patiënt worden geplaatst om korte stroompulsjes aan een klein hersengebied toe te dienen. Door DBS kunnen verschillende symptomen van hersenziekten (bijvoorbeeld de ziekte van Parkinson, epilepsie en fantoompijnen) onderdrukt worden. Met computer-brain interfaces kunnen elektrische signalen uit de hersenen gebruikt worden om bijvoorbeeld protheses aan te sturen. Een ander voorbeeld is de verandering van chemische communicatie tussen zenuwcellen die leiden tot verstoord gedrag. Deze veranderingen in het brein zijn mogelijk relevant voor de ontwikkeling van psychiatrische ziektebeelden, zoals eetstoornissen, autisme, schizofrenie, of ADHD.

 

Neurowetenschappen
BA jaar 2
Contact: Geert Ramakers

De hersenen zijn een ongelofelijk gecompliceerd en goed georganiseerd orgaan, verantwoordelijk voor zintuiglijke waarnemingen en bewegingen, voor handhaving van het inwendige milieu en een adequaat adaptief gedrag bij wijzigingen van het externe milieu, voor leren, geheugen en andere cognitieve functies. Gedurende dit blok verwerft de student basisinzicht in de ontwikkeling, structuur en functie van het zenuwstelsel. Ook aan de principes van prikkelgeleiding, prikkeloverdracht, neurotransmitters en receptoren wordt aandacht besteed. De student moet inhoudelijke kennis hebben van de verplichte blokken van de bacheloropleiding Biomedische Wetenschappen. Bij niet voldoen aan de ingangseisen kan door de blokcoördinator extra stof worden opgegeven, die voorafgaand aan het blok bestudeerd moet worden.

Na afloop van het blok kan de student:

 

Voortgezette Neurowetenschappen / Advanced Neuroscience
BA jaar 3
Coordinator: Geert Ramakers

The main topic of this course is "Plasticity", which will address neurochemistry, neurophysiology, and molecular biological concepts and methods that play a role in the (patho)physiology of the nervous system. The focus will be on the multidisciplinary character of neuroscience research, on designing and conducting experiments independently, and on gaining experimental skills in neurobiological and neuropharmalogical research. Students need to have completed the first bachelor's year of Biomedical Sciences, as well as the second-year course 'Neuroscience' (Neurowetenschappen) . Basic knowledge of anatomy, physiology and pharmacology of the nervous system is required.

At the end of this course, the student has gained:

 

Algemene Farmacologie / General Pharmacology
BA jaar 3
Contact: Mirjam Gerrits / Dick de Wildt 

Pharmacology can be defined as a scientific discipline in which the interaction between chemicals (e.g. drugs) and the living organism is studied. This interaction can be approached with the question "what does the drug do to the body?", but also by asking "what does the bodydo with the drug?". These respective research fields are called pharmacodynamics and pharmacokinetics. Pharmacokinetics concentrates on the adsorption, distribution, biotransformation and elimination of a drug. Together with the dosage of the drug applied, these aspects define the concentration of the drug at the site where it acts and as a consequence dictate the intensity of the biological effect of the drug in time.

Pharmacodynamics deals with the biological effect itself and concentrates on the mode of action of a drug. This course presents pharmacokinetics and pharmacodynamics at an introductory level. In addition the kinetics and dynamics will be integrated with a  focus on the pharmacology of the central and peripheral nervous system.

 

Research projects
BA jaar  3
Contact:  Geert Ramakers

Het eindproduct is een in het Engels geschreven essay in de vorm van een wetenschappelijk artikel, met een theoretische inleiding die een weergave is van de huidige literatuur op het betreffende gebied. Indien er gegronde redenen voor zijn, kan het essay in het Nederlands worden geschreven. U doorloope een gehele onderzoekscyclus, van literatuur bestuderen, een hypothese formuleren, een experiment opzetten en uitvoeren, de resultaten analyseren, conclusies trekken, naar het resultaat opschrijven. Deze cursus kan worden gebruikt bij de keuze voor een Masterprogramma. De student kiest, eventueel met een collega-student, een laboratorium of onderzoeksgroep waar hij een onderzoek uitvoert en er een verslag over schrijft. Indien het praktische deel samen met een andere student wordt uitgevoerd, kan dit deel gezamenlijk worden beschreven en zal dit deel van het Researchproject en het essay dus

gelijk zijn. Het verslag of eindproduct wordt in het Engels geschreven en moet een literatuuroverzicht bevatten van ongeveer 15-25 bladzijden, waarbij ongeveer 15-25 primaire artikelen zijn gebruikt. De inleiding kan worden gezien als een scriptie, review, of bachelorthesis, namen die in afgelopen jaren zijn gebruikt. Het literatuurgedeelte is uniek en kan dus niet hetzelfde zijn als het deel dat door een medestudent wordt geschreven.

De gebruikelijke vorm van het eindproduct is in de vorm van een wetenschappelijk artikel, dat voor het doel van deze cursus is aangepast: de inleiding wordt uitgebreid tot een literatuuroverzicht, waarin het gedane onderzoek in een context wordt geplaatst. Het onderzoek dat is uitgevoerd en geanalyseerd wordt beschreven in het laatste deel van het eindproduct, soms als apart hoofdstuk, soms geïntegreerd in het literatuurdeel.

 

Honours program bachelor
BA jaar 2 en 3
Contact voor de afdeling: Geert Ramakers

Voor getalenteerde en gemotiveerde studenten die een extra uitdaging zoeken bovenop het gewone curriculum, zijn er twee mogelijke honours programma's: de universiteitsbrede honours minor "Descartes College" en het BMW-specifieke honours programma (HP-BMW). Beide programma's vragen extra studiebelasting, maar leveren ook extra studiepunten op.

Descartes College UU

De universiteitsbrede honours minor is gestart in het studiejaar 2006-2007. Het doel van de honours minor is om de intellectuele en academische kwaliteiten van de student te verdiepen én te verbreden. Om dat te bereiken is een veeleisend, interdisciplinair programma opgezet. De minor duurt in totaal twee jaar en bestaat uit vier interdisciplinaire en interactieve cursussen van elk 7,5 studiepunten, totaal dus 30 studiepunten. In de cursussen staat de wetenschap in al haar facetten centraal. Voor meer informatie: www.minors.uu.nl. Begin mei krijgen alle eerstejaars studenten met een gemiddeld cijfer van 7,5 of hoger een uitnodiging om mee te doen aan de selectie voor het Descartes College.

Honours programma BMW

Dit honours programma is opgezet om gemotiveerde en getalenteerde BMW-studenten een verdieping te bieden binnen de Biomedische Wetenschappen. Het programma bestaat uit gemeenschappelijke bijeenkomsten en een individueel project. Bij het individuele project verdiept de student zich in een onderwerp, onder begeleiding van een senior onderzoeker. Dit project kan bestaan uit theoretische en/of praktische onderdelen. Bij de gemeenschappelijke bijeenkomsten verdiepen de studenten zich in wetenschappelijke artikelen en bediscussiëren zij wetenschappelijke gegevens. Het programma is toegankelijk voor geselecteerde 1e-jaars studenten die doorgaan naar hun tweede studiejaar. Het programma duurt twee jaar en levert in totaal 30 studiepunten op. Dr. L.W.J. Klomp is coördinator van de vierde cyclus (HP-BMW 2010) en Dr. A.A.M. Thomas van de vijfde cyclus (HP-BMW 2011). Voor meer informatie: www.bms.uu.nl.  Eerstejaars studenten die geïnteresseerd zijn in het volgen van het honours programma BMW kunnen zich zelf aanmelden via de opleidingscoördinator of via hun tutor. Daarnaast wordt er uiterlijk eind mei een selectie gemaakt van de beste 15% van alle 1e-jaars studenten. Deze studenten worden allen uitgenodigd om deel te nemen aan de selectieprocedure middels het schrijven van een motivatiebrief. Vervolgens volgen er gesprekken met de opleidingscoördinator en de coördinator van het honours programma. Uit alle gegadigden worden begin juli maximaal 8 studenten geselecteerd.


Geneeskunde CRU2006


Basale Farmacologie
BA jaar 1 en 2
Contact: Dick de Wildt / Mirjam Gerrits / Roger Adan

Docenten van de afdeling  Neurowetenschappen en Farmacologie  verzorgen het basale farmacologie onderwijs in bachelor jaar 1 CRU2006 (principes van de farmacodynamie en farmacokinetiek). Daarnaast wordt onderwijs verzorgd in neuro- en pscyhofarmacologie en in de cardiovasculaire farmacologie. De volgende onderwerpen komen aan de orde:

 

Developmental Neuroscience
BA jaar 2
Coördinator: Mirjam Gerrits

De hersenen zijn een prachtig, maar uiterst complex orgaan die ons in staat stellen om fantastische dingen te doen en te beleven. Helaas gaat er nogal eens iets mis in de ontwikkeling van de hersenen, met alle gevolgen van dien. In de wetenschap probeert men door middel van onderzoek meer te weten te komen over de ontwikkeling van de hersenen en over wat er mis kan gaan. In dit keuzeblok krijgt u inzicht in de processen die ten grondslag liggen aan de ontwikkeling van de hersenen. Daarnaast maakt u kennis met wetenschappelijk onderzoek naar de verstoringen in deze processen in verschillende stadia van ontwikkeling. Daarbij leert u hoe deze verstoringen tot uiting komen bij pasgeborenen en kinderen. In dit keuzeblok verwerft u de fundamentele kennis en vaardigheden om de te verwachten diagnostische en therapeutische vernieuwingen van de komende jaren te absorberen in de klinische praktijk.

De volgende thema's komen aan de orde

 

Functional Neuroscience
BA Jaar 2
Coördinator: Mirjam Gerrits

De functie van de hersenen is het verwerken en opslaan van informatie uit onze interne en externe omgeving op zodanige wijze, dat we met allerlei situaties om kunnen gaan. Talrijke factoren kunnen er helaas aan bijdragen dat de hersenen niet meer optimaal functioneren. Een stoornis in hersenfunctie uit zich in veranderingen in denken, voelen en doen, wat zich weer vertaalt in verschillende psychiatrische of neurologische ziektebeelden. Onze kennis over het functioneren van de hersenen is dankzij neurowetenschappelijk onderzoek de laatste decennia enorm toegenomen. Deze fundamentele kennis heeft meer inzicht gegeven in het disfunctioneren van de hersenen bij psychiatrische of neurologische ziektebeelden. In dit keuzeblok zult u kennismaken met voorbeelden van neurowetenschappelijk onderzoek op verschillende niveaus (van gen tot het gehele organisme). Met deze kennis zult u meer inzicht krijgen in het normale functioneren van de hersenen, maar ook in het disfunctioneren van de hersenen bij verschillende psychische en neurologische aandoeningen van het centrale zenuwstelsel. De huidige inzichten in de diagnostiek en therapie van psychiatrische en neurologische aandoeningen hebben hun basis in het wetenschappelijk onderzoek. De kennis die u verwerft in dit keuzeblok stelt u beter instaat de te verwachten diagnostische en therapeutische vernieuwingen van de komende jaren te absorberen in de klinische praktijk. De volgende thema's komen aan de orde:

 

Personalized Medicine
BA jaar 2
Coördinator: Dick de Wildt

Deze keuzecursus richt zich op de genetische variatie als oorzaak van verschillen in de responsie (therapeutisch effect/ bijwerking) op geneesmiddelen. Na de recente voltooiing van het humane genoomproject is de weg open om een verklaring te vinden voor de inter-individuele variabiliteit in geneesmiddelreacties aan de hand van verschillen in individuele genetische profielen. Door meer kennis te hebben van farmacokinetische en farmacodynamische verschillen op basis van de genetische make-up kan een meer optimale, tailor-made, farmacotherapie worden bedreven bij de individuele patiënt. In de toekomst zal steeds meer farmacogenetische informatie beschikbaar komen en worden toegepast bij het opstellen van adviezen over de keuze en dosering van geneesmiddelen, evenals bij de evaluatie van de therapie. Het is de bedoeling van deze cursus om:

 

Honoursprogramma Bachelor CRU2006
BA jaar 2 en 3
Contact voor de afdeling: Mirjam Gerrits

Het honoursprogramma bachelor GNK is een extracurriculair programma in het 2e en 3e jaar van de bacheloropleiding van in totaal 30 studiepunten. Het programma is onderdeel van het Alexandre Suermanprogramma, het excellenttraject van de Utrechtse geneeskunde opleiding. Dit traject bestaat uit het Honoursprogramma Bachelor, het Honoursprogramma Master en een MD-PhD deel. Succesvolle deelname aan het Honoursprogramma Bachelor en/of Master kan in belangrijke mate meewegen bij de selectieprocedure voor het MD-PhD traject. Het honoursprogramma Bachelor is gericht op verdieping én verbreding van kennis en vaardigheden t.o.v. het reguliere onderwijsprogramma. Het programma bestaat uit een aantal verplichte groepsbijeenkomsten (5 studiepunten) en een individueel traject (25 studiepunten). Het individuele traject betreft een onderzoekstraject. Voor meer algemene informatie: http://www.umcutrecht.nl/subsite/Geneeskunde-CRU-2006/Algemeen/Honours-CRU2006.htm

 


University College Utrecht


Cognitive Neuroscience II
Contact: Maartje Veeneman

This course will focus on and provide an in-depth coverage of three of the main research areas in cognitive neuroscience: Perception, Social Cognition, and Neuropsychology of perception. In order to interact with our environment, perception of this environment is paramount and therefore constitutes a large part of brain processes. As humans are a highly social species, human perception is tailored towards enabling the interaction between individuals, a topic covered in social cognition. The Neuropsychology part of the course will cover what can go wrong within perception and social cognition when the human brain does not function properly.

After completing this course students are able to:

 

Biologie


Neurobiologie
Contact: Maartje Veeneman

De hersenen van hogere vertebraten zijn de meest complexe systemen die we kennen, en de pogingen om die te begrijpen worden wel gezien als de grootste uitdaging van de moderne wetenschap. Deze cursus heeft als doel de studenten een basiskennis bij te brengen van de moderne neurowetenschappen in al zijn facetten. Deze basiskennis is onontbeerlijk voor fundamenteel onderzoek aan het brein, het bestuderen van gedrag van mensen en dieren en voor onderzoek naar ziektes van het zenuwstelsel.

Tijdens de cursus gaan we in op de functionele en neuro-anatomische aspecten van de hersenen en de neurofysiologische basis van perceptie, cognitie en motorische sturing. We besteden aandacht aan algemene neurobiologische principes die zowel bij de mens als bij (andere) dieren terug zijn te vinden, maar gaan ook in op specifieke eigenschappen (en soms ziektes) van het menselijk brein. Veel van de structuren en processen zoals ionkanalen, actiepotentialen, neurotransmitters, synapsen, etc., komen in het gehele dierenrijk voor. Ze vormen de bouwstenen voor de veel complexere processen zoals cognitie en bewustzijn in hogere vertebraten.

De volgende thema's komen aan de orde:

 

MASTER / POSTGRADUATE TEACHING

 

Master Neuroscience and Cognition (Graduate School Life Sciences)
Coördinator: Geert Ramakers

Track Experimental and Clinical Neuroscience
Coördinator:  Pierre de Graan

Master course Fundamentals of Neuroscience and Cognition
Contact: Geert Ramakers / Pierre de Graan

The course Fundamentals of Neuroscience and Cognition is a ten week course and obligatory for all Neuroscience and Cognition Master students. During the course the basic principles of neuroscience will be explained. The main aim of this course is to give a good overview of all disciplines, to meet the scientists involved and to explain how all disciplines interact in resolving key questions about brain function and disease. The course is organised in four clusters; each cluster highlights a specific aspect of neuroscience research. The final exam of the course needs to passed to continue in the master program. The four clusters are: Neuro-anatomy and Imaging, Systems Neuroscience, Molecular and Cellular Neuroscience and Cognition.

 

Essentials of Neuroscience
Contact: Geert Ramakers

This intense two weeks course is intended for non-neuroscience master students who want to get more background into neuroscience. The aim of the course is to provide sufficient background in molecular and cellular neuroscience to understand mechanisms underlying neurological diseases. The lectures during the course cover a broad range of neuroscience topics from gene to neurological disease and include neuro-anatomy, neurodevelopment, synaptic plasticity, neurogenetics and diseases such as Epilepsy, Anorexia nervosa, Obesity and Parkinsons disease and are given by experts from the Rudolf Magnus Institute of Neurosciences. During the afternoons the students will work in couples on an assignment on a neurological disease. This assignment will results in a scientific presentation on the disease, which will discuss all aspects covered in the lectures, ranging from clinical symptoms and treatment, to molecular and cellular mechanisms, to genetic studies and genes involved. These presentations will be held on the last Friday during a symposium.

 

Graduate Program Neuroscience and Cognition
(A special program for talented students)
Contact: Geert Ramakers / Mariken de Krom

The master Neuroscience & Cognition allows excellent students to write their own PhD project and provides the financial means to some of these students to execute the project in one of sixteen excellent research groups of the Rudolf Magnus Institute.

After an open call and a subsequent selection step during the first months of the master program, six to eight excellent students will enter a special program, involving lab rotations, small group teaching and 'writing your own PhD project'. During the lab rotations the eight students will get a flavor of the research possibilities within the Institute. Once the rotations are finished, the students choose a lab for their first internship. During the course of the first year, they will slowly zoom in on the subject of their PhD project. At the start of the second year, they will complete their application, supervised by the research-leader of the group in which they intend to carry out their project. All students will get the chance to present and discuss their project with an external jury who eventually ranks the candidates. The institute will award the two best candidates with a grant to execute their project.

 

Honoursprogramma Master CRU2006
Contact voor de afdeling: Mirjam Gerrits

Ieder jaar start in september in master jaar 1 het Honoursprogramma Master CRU2006 (kortweg HP Master). Dit is een extracurriculair programma in het 1e en 2e jaar van de masteropleiding van in totaal 20 studiepunten (EC). Het programma is onderdeel van het Alexandre Suermanprogramma, het excellenttraject van de Utrechtse geneeskunde opleiding. Dit traject bestaat uit het Honoursprogramma bachelor, het Honoursprogramma Master en een MD-PhD deel. Het MD-PhD traject betreft een aparte selectie (jaarlijks in de maanden mei - juli) waarbij aan 5 studenten die al een eind gevorderd zijn op weg naar een promotie het zogenaamde "Alexandre Suerman Stipendium" wordt toegekend (een bedrag van €100.000,- voor een periode van 2 jaar waarmee een promotor uitgekozen kan worden om promotieonderzoek te begeleiden). Succesvolle deelname aan het Honoursprogramma Bachelor en/of Master kan in belangrijke mate meewegen bij de selectieprocedure voor het MD-PhD traject. Het Honoursprogramma Master is bedoeld om studenten uit te dagen wetenschappelijke ambitie te koppelen aan academische vorming en verbreding. Het programma is gericht op verdieping én verbreding van kennis en vaardigheden t.o.v. het reguliere onderwijsprogramma. Het bestaat uit een aantal verplichte groepsbijeenkomsten (5 studiepunten) en een individueel traject (15 studiepunten). Het individuele traject betreft een onderzoekstraject. Voor meer algemene  informatie : http://www.umcutrecht.nl/subsite/Geneeskunde-CRU-2006/Master-CRU2006/Honoursprogramma.htm


Ph.D.

 

PhD training
Coördinator: Mariken de Krom

De PhD training bestaat uit een opleiding van 20 EC vrij in te vullen door de PhD studenten zelf. De afdeling participeert in een aantal cursussen die binnen het programma worden verzorgt als docent, als lid van organiserende commissie  en als coördinator. Verder heeft er een docent plaats in de onderwijscommissie van de PhD opleiding (Jeroen Pasterkamp) en zijn er twee docenten mentor/vertrouwenspersoon (Mirjam Gerrits en Geert Ramakers).

 

Postdoctoral course Neuropsychopharmacology (Biannual)
Vanuit de afdeling heeft Mirjam Gerrits zitting in de programmacommissie.

Tijdens de cursus ligt de focus op de huidige kennis op het gebied van drug targets in de hersenen, de farmacologie van drugs werkzaam binnen het CNS en strategieën die worden gebruikt om nieuwe drugs te vinden. In dit kader zullen de hoofd klassen van farmacotherapieën voor het medische behandelen va de belangrijkste neurologische en psychiatrische aandoeningen  en de pathologie van deze aandoeningen worden behandeld door experts van het veld.

 

PhD course RMI Neurodevelopment|
Coördinator vanuit de afdeling: Jeroen Pasterkamp

Het doel van de cursus is zorgen dat de deelnemers een grondig begrip krijgen van de moleculaire en cellulaire basis van de neuronale ontwikkeling. Daarnaast worden technieken en diermodellen besproken die kunnen worden gebruikt bij het bestuderen van de ontwikkeling van het zenuwstelsel.

De cursus is verdeeld in 5 sessies over de volgende onderwerpen; verschillende aspecten van de neuronale ontwikkeling, verschillende neuronale systemen en verschillende diermodellen. Elke sessie wordt afgesloten met een lezing over een ziektebeeld om te illustreren hoe defecten in neuronale ontwikkeling relateren met ziekte en neuronale beschadiging.

Hoofdonderwerpen zijn: